Acetylen
Acetylen (C₂H₂) jest bezbarwnym, bardzo łatwopalnym gazem o wysokiej wartości energetycznej. W połączeniu z tlenem tworzy jeden z najgorętszych płomieni stosowanych w technice gazowej, dlatego od wielu lat jest jednym z podstawowych gazów wykorzystywanych podczas spawania, cięcia i obróbki cieplnej metali.Acetylen jest gazem chemicznie niestabilnym i w określonych warunkach może ulegać gwałtownemu rozkładowi. Z tego względu nie przechowuje się go w butlach w taki sam sposób jak większości gazów sprężonych. Butle acetylenowe wypełnione są specjalną porowatą masą zawierającą rozpuszczalnik, najczęściej aceton, w którym rozpuszczony jest acetylen. Takie rozwiązanie pozwala na jego bezpieczne magazynowanie i transportowanie pod ciśnieniem.
Acetylen dostępny jest m.in. w butlach o pojemności 5 l, 10 l, 40 l oraz 50 l. Butle 5- i 10-litrowe są znacznie trudniej dostępne, dlatego czas oczekiwania na ich napełnienie może wynosić nawet kilka tygodni.
W przeciwieństwie do wielu innych gazów technicznych acetylen sprzedawany jest w kilogramach. Ilość acetylenu znajdującego się w butli zależy od jej wielkości, konstrukcji oraz parametrów napełnienia. Przykładowo butle 40-litrowe mogą zawierać kilka kilogramów acetylenu.
Podczas użytkowania butli acetylenowych należy przestrzegać szczególnych zasad bezpieczeństwa. Butle powinny być użytkowane w pozycji pionowej i zabezpieczone przed działaniem wysokiej temperatury, uszkodzeniami mechanicznymi oraz niekontrolowanym wypływem gazu.
Zastosowanie:
Spawanie gazowe: acetylen w połączeniu z tlenem wykorzystywany jest do spawania różnych gatunków metali. Płomień acetylenowo-tlenowy może osiągać temperaturę przekraczającą 3000°C, co umożliwia szybkie i miejscowe nagrzewanie materiału,
Cięcie metali: jeden z podstawowych gazów palnych stosowanych w palnikach tlenowo-acetylenowych do cięcia stali i wykonywania prac demontażowych,
Lutowanie i lutospawanie: wysoka temperatura i możliwość precyzyjnej regulacji płomienia umożliwiają lutowanie twarde, lutospawanie oraz wykonywanie połączeń wymagających intensywnego, miejscowego nagrzewania,
Podgrzewanie i prostowanie płomieniowe: miejscowe nagrzewanie konstrukcji stalowych, wałów, profili i innych elementów w celu ich prostowania, kształtowania lub przygotowania do dalszej obróbki,
Hartowanie płomieniowe: szybkie nagrzewanie powierzchni elementów stalowych w celu uzyskania odpowiedniej twardości warstwy wierzchniej,
Oczyszczanie płomieniowe: usuwanie rdzy, zgorzeliny, starych powłok i innych zanieczyszczeń z powierzchni metalowych przed dalszą obróbką lub nakładaniem nowych powłok,
Natrysk cieplny: źródło ciepła w procesach natryskiwania płomieniowego metali, stopów oraz innych materiałów stosowanych do regeneracji i zabezpieczania powierzchni,
Żłobienie i obróbka płomieniowa: wykonywanie rowków, usuwanie wadliwych spoin oraz miejscowa obróbka powierzchni elementów stalowych,
Laboratoria: acetylen stosowany jest jako gaz palny m.in. w atomowej spektrometrii absorpcyjnej (AAS), gdzie płomień acetylenowo-powietrzny lub acetylenowo-podtlenkowy wykorzystywany jest podczas oznaczania pierwiastków,
Przemysł chemiczny: wykorzystywany jako surowiec do syntezy różnych związków organicznych i półproduktów chemicznych stosowanych w dalszych procesach przemysłowych,
Oświetlenie: historycznie acetylen był wykorzystywany w lampach karbidowych i acetylenowych, m.in. w górnictwie, kolejnictwie oraz oświetleniu pojazdów i urządzeń.
Ze względu na bardzo wysoką temperaturę płomienia, dużą koncentrację energii oraz możliwość precyzyjnej regulacji acetylen pozostaje jednym z najważniejszych gazów palnych stosowanych w technikach gazowo-tlenowych.