Hel
Hel (He) jest gazem szlachetnym, bezbarwnym, bezwonnym, pozbawionym smaku, niepalnym i praktycznie obojętnym chemicznie. Jest również nietoksyczny, jednak w dużym stężeniu wypiera tlen z powietrza i może spowodować szybkie niedotlenienie, utratę przytomności, a nawet śmierć przez uduszenie. Szczególnie niebezpieczne jest wdychanie helu bezpośrednio z butli pod ciśnieniem. Podczas użytkowania helu w zamkniętych pomieszczeniach należy zapewnić odpowiednią wentylację.Hel jest drugim, po wodorze, najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem we Wszechświecie. Na Ziemi występuje jednak w stosunkowo niewielkich ilościach. Hel przemysłowy pozyskuje się przede wszystkim z wybranych złóż gazu ziemnego zawierających odpowiednio wysokie stężenie tego pierwiastka, a następnie oczyszcza i oddziela od pozostałych składników gazu.
Do największych producentów helu na świecie należą obecnie Stany Zjednoczone i Katar, a znaczącymi producentami są również Rosja, Algieria, Kanada oraz kilka innych krajów. Ze względu na ograniczoną liczbę złóż i rosnące zapotrzebowanie przemysłowe hel jest cennym surowcem wykorzystywanym przede wszystkim tam, gdzie trudno zastąpić go innymi gazami.
Hel jest najlżejszym gazem szlachetnym i jednym z najlżejszych gazów w ogóle. Dzięki znacznie mniejszej gęstości od powietrza stosowany jest do napełniania balonów. W postaci ciekłej osiąga temperaturę około -269°C, dzięki czemu jest wykorzystywany do chłodzenia urządzeń i magnesów nadprzewodzących.
Hel dostępny jest w butlach o pojemności 8 l, 20 l, 40 l oraz 50 l.
Zastosowanie:
Spawalnictwo i obróbka metali: stosowany jako obojętny gaz osłonowy podczas spawania, szczególnie metodami TIG i MIG. Może być używany samodzielnie lub jako składnik mieszanek z argonem, zwiększając ilość ciepła przekazywanego do materiału i umożliwiając uzyskanie głębszego przetopu,
Balony: stosowany jako bezpieczny, niepalny gaz do napełniania balonów dekoracyjnych, meteorologicznych i innych konstrukcji lżejszych od powietrza,
Medycyna: ciekły hel wykorzystywany jest przede wszystkim do chłodzenia magnesów nadprzewodzących w aparaturze rezonansu magnetycznego (MRI). Hel stosowany jest również jako składnik specjalistycznych mieszanin oddechowych,
Światłowody: wykorzystywany podczas produkcji preform światłowodowych oraz do chłodzenia włókien w procesie ich wytwarzania,
Elektronika i półprzewodniki: stosowany jako gaz ochronny, chłodzący i procesowy podczas produkcji półprzewodników, układów elektronicznych i innych zaawansowanych komponentów,
Laboratoria i analityka: jeden z najczęściej stosowanych gazów nośnych w chromatografii gazowej oraz gaz wykorzystywany w aparaturze badawczej i analitycznej,
Wykrywanie nieszczelności: dzięki bardzo małym rozmiarom atomów oraz możliwości dokładnego wykrywania stosowany jest do kontroli szczelności instalacji gazowych, próżniowych, chłodniczych, zbiorników oraz urządzeń przemysłowych,
Przemysł lotniczy i kosmiczny: wykorzystywany do przedmuchiwania i zwiększania ciśnienia w zbiornikach oraz instalacjach paliwowych rakiet i innych systemach wymagających chemicznie obojętnego gazu,
Technika kriogeniczna: ciekły hel stosowany jest do uzyskiwania bardzo niskich temperatur w badaniach naukowych, urządzeniach nadprzewodzących, akceleratorach cząstek oraz specjalistycznej aparaturze laboratoryjnej,
Nurkowanie: hel jest składnikiem specjalistycznych mieszanin oddechowych, takich jak trimix i heliox, stosowanych między innymi podczas nurkowania głębokiego.